Qələm - Sputnik Azərbaycan, 1920
TƏHLİL
Sosial-iqtisadi, ictimai-siyasi, mədəniyyət, idman və digər sahələrə aid aktual təhlillər

Qərb mediası jurnalistikanın standartlarını görünməmiş dərinliyə endirib

jurnalistika - Sputnik Azərbaycan, 1920, 17.03.2022
Xəbərlərə abunə olun
Yandex newsTelegram
Son günlər uğrunda ciddi döyüşlərin getdiyi Mariupolda bir dənə də olsun xarici müxbir yoxdur. Ancaq Qərb mediası hər gün şəhərdə baş verən hadisələrlə bağlı bəzi "hesabatlar" dərc edir.
BAKI, 17 mart - Sputnik, Vladimir Kornilov. Donetskdən gələn dəhşətli kadrlar bütün dünyaya yayılıb. Dünya xəbərləri "Donetsk Xalq Respublikası"nın paytaxtının mərkəzinin vəhşicəsinə atəşə tutulması ilə bağlı təcili xəbərlərlə kəsilib. Qərb Ukraynanın qadağan olunmuş kaset sursatlarından istifadə etməsini qəzəblə pisləyib.
ABŞ-ın Ukraynadakı səfirliyi faciənin səbəbləri və "Toçka-U"nun dinc əhaliyə qarşı tətbiq edilməsi əmrini verənlərin cəzalandırılması ilə bağlı yekun araşdırmaya qədər öldürücü silahların tədarükünü dayandırdığını elan edib. İlon Mask, Stiven Kinq və Bernar-Anri Levi dərhal zərər çəkmiş Donetsk sakinlərinə kömək etmək üçün fond yaratdılar...
Yəqin ki, artıq təxmin etdiyiniz kimi, yuxarıda deyilənlərin hamısı paralel reallıqdan gələn xəbərlərdir. Əslində Qərb sadəcə olaraq bu faciənin fərqinə varmadı, qanlı kadrları görmədi, heç vaxt belə bir şey olmamış kimi davrandı. Qərb telekanallarının heç biri Kiyev rejiminin törətdiyi vəhşiliyi işıqlandırmaq üçün xəbər buraxılışlarına müdaxilə etmədi.
Heç bir qəzet manşetini buna başlıqda paylaşmadı, bəziləri digər hadisələrin siyahısında bir-iki sətir qeyd etdi, əksəriyyəti bir kəlmə belə yazmadı. BMT-nin baş katibi Antonio Quterreşin qeyri-müəyyən "təəssüfləri" istisna olmaqla, dünya liderlərindən və ya səfirliklərdən heç bir rəsmi açıqlama gəlmədi.
Təbii ki, biz Qərb mətbuatının ikili standartlarına çoxdan öyrəşmişik. Üstəlik son illərdə - bir vaxtlar nüfuzlu qəzetlərin səhifələrində dərc olunan bir çox anti-Rusiya saxtakarlığına qarşı. Amerikalı və Avropalı jurnalistlər Rusiyaya və bütün ruslara qarşı dayanılmaz hücuma keçərək "qələmi süngü ilə eyniləşdirdilər".
Ancaq auditoriyada keyfiyyətli jurnalistikaya inamını dəstəkləmək, lehinə və əleyhinə olan arqumentləri ölçüb-biçmək üçün ən azı bir qədər obyektivlik olmalıdır. Ancaq Rusiyanın Ukraynada xüsusi əməliyyatına başladıqdan sonra Qərb mediasında gördüklərimiz hadisələrin obyektiv işıqlandırılması görünüşündən belə tam və bəlkə də son gedişdir. Bu, sırf heç nə ilə əhatə olunmayan, istənilən alternativi tamamilə rədd edən, xəbərlərin əhəmiyyətli bir hissəsini ictimaiyyətdən gizlədən, birtərəfli saxtakarlığı yayımlayan təbliğata keçiddir.
Hətta İkinci Dünya müharibəsi illərində də məlum səbəblərdən mətbuat hərbi müstəviyə keçib cəbhənin bu və ya digər tərəfində aydın mövqe tutduqda, qəzetlər qarşı tərəfdən gələn bəyanatları, hərbi xəbərləri müzakirə edirdilər.
Sovet və İngiltərə mətbuatı Hitlerin və ya Gebbelsin çıxışlarını darmadağın etdi, alman qəzetləri Çörçilin və ya Stalinin sözlərini sitatlarla ətraflı təhlil etdilər. Bugünkü Qərb mediası jurnalistikanın standartlarını indiyədək görünməmiş dərinliklərə endirməklə, sadəcə olaraq, qarşı tərəfin fikrini auditoriyadan gizlətmək qərarına gəlib.
Belə ki, onların mediası Ukrayna silahlı qüvvələrinin Donbas şəhərlərini atəşə tutmasını, ümumiyyətlə, işıqlandırmır. Bu ən yaxşı haldır. Ən pis halda onlar dağıdılmış Donetsk və ya Qorlovkanın fotoşəkillərini yayımlayaraq onları "Rusiya atəşinin nəticəsi" kimi təqdim edirlər.
Bəzi Qərb jurnalistlərini Ukrayna hərbçilərinin vəhşilikləri barədə oxuculara məlumat vermədiklərinə görə tənqid etməyə başlayanda onlar öz müxbirlərinin "DXR" və "LXR" ərazilərində olmamasında "bəhanə" tapmağa çalışırlar və buna görə də, guya, onlar hadisə yerlərindən foto və dəlil əldə edə bilmirlər. Ancaq bu, onların Donetskdən fotoşəkillər yerləşdirməsinə, onları digər bölgələrdə baş verən hadisələr kimi təqdim etməsinə mane olmur.
Son günlər uğrunda ciddi döyüşlərin getdiyi Mariupolda bir dənə də olsun xarici müxbir yoxdur. Ancaq Qərb mediası hər gün şəhərdə baş verən hadisələrlə bağlı bəzi "hesabatlar" dərc edir, onların reallığını yoxlamağa can atmır.
Məsələn, nasist "Azov" yaraqlıları tərəfindən çoxdan işğal edilmiş Mariupol doğum evinin keçmiş binasının dağıdılması hekayəsi hər yerdə təkrarlanır. Donbasdakı uşaq bağçalarına, doğum evlərinə, məktəblərə, fəaliyyət göstərən xəstəxanalara Ukrayna mərmilərinin yağmasına media inadla məhəl qoymur.
Bir neçə qərb jurnalistlərinin mövzuların bəzilərini boykot etmələri diqqəti cəlb edir. Hansı ki, istər-istəməz kollektiv Qərbin informasiya siyasətini müəyyən edən vahid koordinasiya mərkəzinin mövcudluğu haqqında düşünməyə sövq edir. Qoy bu bəzilərinə sui-qəsd nəzəriyyəsi kimi görünsün, ancaq ABŞ-ın gizli bioloji laboratoriyalarının Ukrayna ərazisindəki şübhəli fəaliyyəti mövzusunun əsas medianın əksəriyyəti tərəfindən tamamilə susdurulduğunu necə izah etmək olar? Rusiyanın Hollandiyadakı səfiri Alexander Şulgin yerli televiziyada məşhur siyasi şouya verdiyi müsahibədə bir neçə dəfə onu böyütməyə cəhd edərkən, onu sadəcə olaraq kobud şəkildə sözünü kəsdilər və sözün əsl mənasında efirdən atdılar.
Əgər bu mövzunu BMT Təhlükəsizlik Şurası səviyyəsinə qaldırıb Çini ona bağlamasaydı, ətrafındakı sükut hökm sürərdi. Qərbdə kimsə bunu ona xatırlatmaq istəyəndə dərhal onu "Rusiya agenti" və "satqın" elan edilir. Qərbdə söz azadlığı haqqında onilliklər ərzində bizə nə danışırdılar?
Qərb mediasında başqa bir tamamilə qadağan olunmuş mövzu siyasi repressiyalar və millətçi dəstələrin nəzarətində olan ərazilərdə əks düşünənlərə qarşı məhkəmədənkənar divandır. Avropalı liberalların ruporu olan "The Economist" jurnalı bütöv bir nömrəsini "Rusiyanın stalinləşdirilməsinə" həsr edərək, hazırda Rusiyanın yoxsul müxalifətçilərinin üzləşdiyi "qəddar repressiyalardan" bəhs edirdi. Üstəlik, özləri də yazırlar ki, "QULAQ-a göndərilmək əvəzinə, indi İstanbula, Yerevana uçurlar". "Stalin repressiyaları" belədir.
Eyni zamanda dialoqa və sülhə çağıran Kremennaya (şəhərinin müxalifət meri Vladimir Strukun edamı Qərbdə praktiki olaraq heç kim tərəfindən işıqlandırılmır. Düşünürsən ki, onlar "Rusiya agenti"ni edam ediblər – Qərb ictimaiyyətinin diqqətini əsas hadisələrdən yayındırmağa dəyərmi? Məsələn, Rusiyanın federal kanalının efirinə müharibə əleyhinə şüarlarla çıxan dələduz qadının "qəhrəmanlığından". İndi bütün Qərb mediası bununla məşğuldur. Ancaq bu səkkiz il ərzində müharibə əleyhinə şeirlər yazan 70 yaşlı ukraynalı şair Yan Taksyurun Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti tərəfindən həbs olunması və qarət edilməsi Qərbdə ümumiyyətlə, görünmür. "Müharibə qanunlarına görə" hətta vəkillərin də onunla görüşməsinə icazə verilmədiyi nəzərə çarpmayıb.
Qərb eyni səkkiz il ərzində müharibəni dayandırmağa çağıran və buna görə də "Rusiyaya işləməkdə" ittiham olunan ukraynalı müxalifətçi politoloqların, ekspertlərin, siyasətçilərin yoxa çıxmasına əhəmiyyət vermədilər. Onların bəziləri yorğun görünür, əzab və işgəncənin açıq-aşkar əlamətləri ilə kamera qarşısında tövbə edən ifadələr verir və sonra yenə izsiz yoxa çıxır. Onların başlarına nə gəldiyini, sağ olub-olmadığını heç kim bilmir. Ancaq bu barədə nə avropalı hüquq müdafiəçilərinin açıqlamasına, nə də ABŞ qəzetlərində məqalələrə rast gələ bilməzsiniz. Bunu işıqlandırmaq olmaz - əks halda, siz auditoriyaya Ukraynanın niyə guya "Rusiya zülmünə" qarşı mübarizə aparan "demokratiya" hesab edilməli olduğunu izah edə bilməyəcəksiniz.
Eyni səbəbdən, Rusiya hərbçilərinin hərəkətləri sayəsində Krıma axmağa başlayan su haqqında demək olar ki, heç nə yazılmır. Bir müddət əvvəl üstüörtülü olmayan qürurlu Qərb agentlikləri yarımadanın su təchizatının "Putinin həll olunmaz problemi" olduğunu qeyd ediblər. Ancaq Krımın su anbarları həddindən artıq dolub – nədənsə jurnalistlər sanki bu suyu ağızlarına doldurduqları üçün susublar. Yenə də səbəb bəllidir: orada ictimaiyyətə Rusiyanın Ukraynada hər şeyi "məhv etdiyini" göstərmək və minlərlə insanı sudan məhrum edən Kiyevin "insanpərvər" olduğunu, "qəddar" Rusiyanın isə həyati resursları onlara qayıtmasının səbəbini izah etmək lazımdır. Onlar üçün həyati qaynaqlar kifayət qədər çətindir.
Donbas respublikalarının silahlanmasına Kiyev rejiminin Qərb himayəçilərinin Ukraynanı sözün həqiqi mənasında doldurduğu Qərb modelli yeni tank əleyhinə raket komplekslərinin (Javelin və NLAW) gəldiyi barədə az qala gündəlik xəbərlər də susdurulur. "DXR" və "LXR" hakimiyyəti artıq bu qurğuların dənizi və digər Qərb silahları da daxil olmaqla, ələ keçirilən qənimətlərin bir çox təqdimatını keçirdilər. Üstəlik, Donetskdə artıq bəyan edirlər ki, onların döyüşçüləri bu silahı mənimsəyiblər və ondan döyüşlərdə istifadə etməyə başlayıblar - NATO təlimatçıları sayəsində əlçatan olmayan dildə şəkillərlə ətraflı təlimatlar tərtib ediblər.
Ancaq Qərb mətbuatında bunların heç birinə rast gələ bilməyəcəksiniz. Orada hələ də müzakirə edirlər: ""Javelin"lər yanlış əllərə düşsə, nə olacaq". Ancaq fotoşəkillər və video görüntülərlə dəstəklənən çoxsaylı faktlar Qərb sakinlərindən diqqətlə gizlədilir. Ancaq onlara Ukraynaya silah göndərmək çağırışlarını izah etmək çətin olacaq (ilk növbədə "müqəddəs Javelinlər"), bununla da son nəticədə "DXR" və "LXR" ordularını gücləndirəcəklər.
Bunlar yalnız Ukraynada və müstəqil Donbasda baş verən hadisələrin Qərb mediası tərəfindən işıqlandırılmasında heyrətamiz şəkildə əlaqələndirilmiş "ağ ləkələrin" bəzi nümunələridir. Təəccüblü olan Rusiyanın özünə qarşı indi orada başlanmış irimiqyaslı informasiya müharibəsi deyil, nə də artıq çox deyilən bədnam ikili standartlardır. Bütün Qərb mediasının birdən-birə vahid qaydalara və yeni standartlara (əgər jurnalistika standartlarının tam pozulmasını belə bir sözlə adlandırmaq olarsa) necə uyğunlaşması məni həqiqətən heyrətə gətirir.
Bu sətirlərin müəllifi bütün həyatı boyu qlobal medianı idarə edən pərdəarxası mərkəzlər nəzəriyyəsindən uzaq olub. Ancaq eyni gündə çıxan qəzetlərin eyni tipli manşetlərinə, eyni fotoşəkilləri izlədikcə, bu qəzetlərin yaza bildiyi və ya yaza bilmədiyi mövzuları müqayisə etdikcə, Qərb ölkələri üçün vahid olan bu siyasətin qəribə təsadüfləri barədə daha çox sual yaranır.
Daha sonra isə Ağ Evdən məşhur blogerlər üçün ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin kəskin sıçrayışının narahatedici mövzusunu necə işıqlandırmaq barədə təlimatların pərdəarxası təfərrüatları aydınlaşdırılır (təbii ki, hər şeydə Putini günahlandırmaq lazımdır) və istər-istəməz müxtəlif KİV-lərin redaktorları üçün mütəmadi olaraq nə qədər belə təlimatlar keçirildiyini düşünməyə başlayacaqsınız.
Ancaq Qərbin "müstəqil" mediası və onların "jurnalist standartlarına" sadiqliyi haqqında nə gözəl, nə şirin nağıl idi! Çoxları inanırdı. Ümid edirəm ki, sadiqliyi olmayacaq.
RİA Novosti
Digər maraqlı xəbərləri həmçinin Sputnik Azərbaycan-ın Teleqram kanalından izləyin.
Xəbər lenti
0